چكيده اي ازمدريرت آموزشي
مهارتهای سهگانه مدیریت
رابرت کاتز، مهارتهای مورد نیاز مدیران را به صورت فنی، انسانی و ادراکی طبقهبندی کرده است. مهارت، به تواناییهای قابل پرورش شخص که در عملکرد و ایفای وظایف منعکس میشود، اشاره میکند. منظور از مهارت، توانایی بهکار بردن مؤثر دانش و تجربهی شخصی است.
1. مهارت فنی (technical skill) یعنی دانایی و توانایی در انجام وظایف خاص که لازمه آن ورزیدگی در کاربرد فنون و ابزار ویژه و شایستگی عملی در رفتار و فعالیت است. مهارت فنی از طریق تحصیل، کارورزی و تجربه حاصل میشود. مدیران، معمولا این مهارتها را طی دورههای کارآموزی فرامیگیرند، نظیر دانش، روشهای برنامهریزی، بودجهبندی، کنترل، حسابداری، امور مالی، کارگزینی و غیره. ویژگی بارز این مهارت این است که به بالاترین درجه شایستگی و خبرگی در آن میتوان دست یافت.13
2. مهارت انسانی (human skill)
منظور دارا بودن توانایی و قدرت کار کردن با مردم، در انجام کار به وسیلهی آنان است. در این نوع از مهارت، مدیران قادرند، انگیزههای کارکنان را دریابند و از محرکها و نیازهای آنان در رهبری مؤثر بهره گیرند. (14) مهارت انسانی به آسانی قابل حصول نیست و روشهای مشخصی ندارد اما امروزه روانشناسی اجتماعی و مردمشناسی، زمینه دستیابی به این مهارت را فراهم مینمایند. 15
3. مهارت ادراکی (conceptual skill)
یعنی توانایی درک پیچیدگیهای کل سازمان و تصور همه عناصر و اجزای تشکیلدهنده کار و فعالیت سازمانی به صورت یک کل واحد در سیستم. به عبارت دیگر، توانایی درک و تشخیص اینکه کارکردهای گوناگون سازمان به یکدیگر وابسته هستند و تغییر در هر یک از بخشها، الزاما بخشهای دیگر را تحت تأثیر قرار میدهد. (16) مدیران واجد این مهارت قادرند به دریافت اطلاعات و تحلیل مسایل سازمان پرداخته و با توجه به اهداف سازمان به تهیه طرحها و ارائه راهحلها بپردازند. 17
کارکردهای مدیریت آموزشی
فراگرد مدیریت را غالبا به کارکردها یا وظایف مدیریت تفکیک و تجزیه میکنند. منظور از کارکرد، فعالیتی مهم و اساسی است که در نیل به هدف، ضرورت دارد. (18) هنری فایول، اولین کسی که وظایف مدیریت را تقسیم کرده، معتقد است وظایف اساسی مدیریت عبارتند از:
· برنامهریزی (planning): یعنی تعیین هدف، یافتن و ساختن راهها و وسایلی که رسیدن به هدف را امکانپذیر میسازد و همچنین پیشبینی کارهایی که باید در آینده انجام گیرد.
· سازماندهی (organizing): یعنی ترکیب و تخصیص افراد، منابع و امکانات میان افراد و واحدهای مختلف سازمان و همچنین هماهنگی بین آنها به منظور رسیدن به اهداف سازمان. 19
· فرماندهی (directing): یعنی هدایت و جهتدهی افراد در انجام دادن کارها. 20
· هماهنگی (acording): یعنی به هم پیوستن و وحدت بخشیدن همه امکانات و منابع مادی و انسانی و همچنین فعالیتها، که برای رسیدن به هدف سازمان ضرورت دارد.
· کنترل کردن (controling): یعنی رسیدگی به اینکه آیا کلیه برنامهها و عملیات انجام شده طبق مقررات و دستورات صورت میگیرند یا خیر. 21
ویژگیهای مدیر آموزشی
مدیر خوب، کسی است که با استفاده صحیح، منطقی و عقلایی از منابع مادی و انسانی، سازمان را برای رسیدن به هدف خود که برآورنده یکی از نیازهای جامعه است، رهبری و هدایت کند. پس مدیران آموزش و پرورش علاوه بر آگاهی کامل از علم مدیریت، اصول و تئوریهای آن باید شرایط و ویژگیهایی را دارا باشند که برخی از مهمترین آنها عبارتند از:
· در زمینهی مدیریت، دارای مهارتهای فنی، انسانی و ادراکی باشد
· به کار خود به عنوان مدیر آموزشی، نگرشی آگاهانه و علمی داشته باشد
· کلیات روشها و فنون تدریس را به خوبی بداند
· از سلامت جسمانی، روانی و شخصیتی کامل برخوردار باشد 22
· نظام آموزشی کشور خود را به خوبی بشناسد و از سوابق و تحولات تاریخی آن آگاه باشد
· از فلسفه، ارزشها، هدفها و مقاصد کلی آموزشی مطلع باشد
· با اندیشهها و نظریههای مدیریت و رهبری آشنا باشد و به اقتضای محیط کار خود، آنها را بهکار بندد
· بر مسئولیتها و وظایف چندبعدی آموزشی، ارشادی، فرهنگی و اجتماعی خود واقف باشد
· سابقه آموزشی و معلمی حداقل پنج سال داشته باشد
· در زمینهی علوم تربیتی و روانشناسی دانش کافی داشته و بتواند معلمان را راهنمایی نماید
· روابط و مناسبات متقابل میان مدرسه، خانواده و جامعه را درک کرده و در انجام وظایف محوله آنها را نادیده نگیرد. 23
منابع:
1.شیرازی، علی؛ مدیریت آموزشی، مشهد، جهاد دانشگاهی، 1373، چاپ اول، ص 15.
2.قرائیمقدم، امانالله؛ مدیریت آموزشی، تهران، ابجد، 1375، چاپ اول، ص 33.
3.صافی، احمد؛ مدیریت و برنامهریزی در آموزش و پرورش، تهران، اداره کل آموزشهای ضمن خدمت، 1373، چاپ سوم، ص 13.
4.علاقهبند، علی؛ مقدمات مدیریت آموزشی، تهران، بعثت، 1374، چاپ هشتم، ص 15.
5.همان، صص 16 – 15.
6.مدیریت و برنامهریزی در آموزش و پرورش، پیشین، صص 70 – 69.
7.مقدمات مدیریت آموزشی، پیشین، ص 136.
8.میرکمالی، سیدمحمد؛ رهبری و مدیریت آموزشی، تهران، یسطرون، 1378، چاپ ششم، ص 15.
9.قرائیمقدم، امانالله؛ مدیریت آموزشی، پیشین، ص 13.
10.جهانیان، رمضان؛ مدیریت آموزشی و آموزشگاهی، کرج، سرفراز، 1387، چاپ اول، ص 27.
11.مقدمات مدیریت آموزشی، پیشین، صص 141 – 140.
12.قرائیمقدم، امانالله؛ مدیریت آموزشی، پیشین، صص 48 – 42.
13.مقدمات مدیریت آموزشی، پیشین، ص 183.
14.مدیریت و برنامهریزی در آموزش و پرورش، پیشین، ص 153.
15.مقدمات مدیریت آموزشی، پیشین، صص 185 – 184.
16.همان.
17.مدیریت و برنامهریزی در آموزش و پرورش، پیشین، ص 154.
18.مقدمات مدیریت آموزشی، پیشین، ص 18.
19. قرائیمقدم، امانالله؛ مدیریت آموزشی، پیشین، ص 49 .
20.مقدمات مدیریت آموزشی، پیشین، ص 18.
21.قرائیمقدم، امانالله؛ مدیریت آموزشی، پیشین، ص 50.
22.همان، صص 36 – 33.
23.مدیریت و برنامهریزی در آموزش و پرورش، پیشین، صص 144 – 143.
درد من حصار بركه نيست